Μουσεία του Βατικανού (Μέρος Δεύτερο)

 

Άποψη της Αίθουσας Σιστίνα 1588-1589 Βιβλιοθήκη του Βατικανού

   Στη σημερινή ιστορία θα κάνουμε μια περιήγηση στα 7 Μουσεία που έχουν όλες τις συλλογές και αποτελούν το σύμπλεγμα των Μουσείων του Βατικανού. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος θα πάρουμε μια γεύση από τα πιο εμβληματικά ίσως και τα πιο διάσημα έργα που υπάρχουν στις συλλογές. Θα μπορούσα να χρησιμοποιήσω τη λέξη σημαντικά αλλά κατά τη γνώμη μου όλα έχουν μια ξεχωριστή σπουδαιότητα.

   Μέσα στα Ανάκτορα του Βατικανού ο επισκέπτης συναντά μνημειώδεις χώρους, διακοσμημένους από διάσημα χέρια και εμπνευσμένους ανθρώπους. Στην περιήγησή του ο θεατής περιδιαβαίνει από την Αυλή του Κουκουναριού (φωτογραφία είδαμε στο πρώτο μέρος), στην Αίθουσα με τους Τοιχοτάπητες που ήταν διακοσμημένη με τους τοιχοτάπητες του Ραφαήλ, τοιχογραφίες του Ραφαήλ και του εργαστηρίου του, μέρος της αυθεντικής Αυλής του Μπελβεντέρε από τις αρχές του 16^ου αιώνα, πίνακες του Φρα Αντζέλικο του 15^ου αιώνα, το δωμάτιου του Πάπα Αλέξανδρου ΣΤ΄Βοργία, την αίθουσα Σιστίνα, την Καπέλα Σιστίνα, τη Βιβλιοθήκη.

 

Μιχαήλ Άγγελος Δευτέρα Παρουσία 1531-1541

    Η διαρρύθμιση δεν είναι η ίδια όπως ήταν στο ξεκίνημα της δημιουργίας των Ανακτόρων. Η τελευταία αλλαγή ολοκληρώθηκε το 1989, κάνοντας τα Μουσεία περισσότερο λειτουργικά και προσβάσιμα στον κόσμο. Εμείς θα ακολουθήσουμε τη διαδρομή που συναντάμε το κάθε ένα. Χρονολογικά ίσως υπάρχει ανακολουθία αλλά φανταστείτε το σα να περπατάτε μέσα στους χώρους.

    Το 1839 ιδρύεται το Αιγυπτιακό Μουσείο συγκεντρώνοντας γλυπτά, επιγραφές, στήλες, λατρευτικά ευρήματα, σαρκοφάγους. Είναι η εποχή  όπως είδαμε στο πρώτο μέρος,  της ανεξέλεγκτης ανασκαφής και ο Πάπας Γρηγόριος ΙΣΤ΄ θεωρεί πως θα προστατέψει ότι ανασύρεται από τις ανασκαφές από επιτήδειους που αποζητούν το κέρδος. Πολλά από τα ευρήματα των ανασκαφών βρέθηκαν στο Ανάκτορα του Αδριανού στο Τίβολι. Την εποχή που ήταν αυτοκράτορας ο Αδριανός, η Αίγυπτος ήταν επαρχία των Ρωμαίων, για αυτό το λόγο βρέθηκαν πολλά αιγυπτιακά αρχαία στην περιοχή, προερχόμενα από τον τόπο καταγωγής τους. Θα συναντήσουμε στις δυο τελευταίες αίθουσες ευρήματα ασσυριακά, σφραγίδες της Μεσοποταμίας, αγγεία από τη Συρία και την Παλαιστίνη.

  Το 1837 ιδρύεται το Γρηγοριανό Ετρουσκικό Μουσείο από τον Πάπα Γρηγόριο ΙΣΤ΄. Τα ευρήματα είναι της εποχής από τον 9^ο έως 1^ο αιώνα π.Χ. Ήρθαν στο φως από τις ανασκαφές που έγιναν το 19^ο αιώνα στην περιοχή που βρισκόταν στην αρχαιότητα η νότια Ετρουρία στο κεντρικό μέρος της Ιταλικής Χερσονήσου. Έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον πως στη συλλογή υπάρχουν ελληνικά και ιταλικά αγγεία που έχουν τη θέση κτερισμάτων στις ετρουσκικές νεκροπόλεις.

 

Λαοκόων , Ρωμαϊκό αντίγραφο του 1^ου αιώνα μ.Χ. από το πρωτότυπο ελληνικό ορειχάλκινο του 2^ου αιώνα π.Χ.

  Ο γλύπτης Αντόνιο Κανόβα δημιουργεί το Μουσείο Κιαρομόντι το οποίο μοιράζεται τους χώρους με το Μουσείο Πίου και Κλήμεντος. Έτσι το 1771 ανοίγει τις πόρτες του περιλαμβάνοντας το μεν πρώτο 1000 ρωμαϊκά γλυπτά σε απίστευτή ποικιλία, ποιότητα και μέγεθος μαζί με αντίγραφα χαμένων ελληνικών πρωτοτύπων. Το δε Μουσείο Πίου και Κλήμεντος περιλαμβάνει τη συλλογή των ελληνικών και ρωμαïκών αρχαιοτήτων. Εδώ βρίσκονταν τα διάσημα  γλυπτά του Απόλλωνα του Μπελβεντέρε και του Λαοκόωντα.

  Όπως έχουμε αναφέρει πολλές φορές η εποχή του 18^ο και του 19^ο αιώνα είναι η εποχή των ανασκαφών. Οι πάπες στην προσπάθειά τους να βάλουν κάποιους κανόνες νομιμότητας και να προστατεύσουν το δυνατόν τα ευρήματα επιβάλλουν τη χρηματοδότηση, τη συλλογή και σιγά σιγά τη δημιουργία χώρων μέσα στα ανάκτορα για την έκθεσή τους. Τα κίνητρά τους  βέβαια δεν ήταν πάντα τόσο αγαθά. Αν σκεφτούμε μάλιστα  πως τα Μουσεία του Βατικανού μετά τα πρώτα χρόνια του 20^ου αιώνα ήταν προσβάσιμα στο ευρύ κοινό, καταλαβαίνουμε τους απώτερους σκοπούς. Ας μείνουμε  όμως στο αποτέλεσμα και ας σκεφτούμε πως μέσα από αυτή τη στάση των Παπών έχουμε τη δυνατότητα να τα απολαμβάνουμε σήμερα και εμείς.

   Στο Γρηγοριανό Μουσείο Μη Χριστιανικών Αρχαιοτήτων και Χριστιανικό Μουσείο Πίου υπάρχει συλλογή ρωμαϊκών αγαλμάτων και ευρήματα από τις κατακόμβες, τις πρώτες χριστιανικές εκκλησίες, αρχιτεκτονικά θραύσματα, γλυπτά, παλαιοχριστιανικές σαρκοφάγοι, ψηφιδωτά.

  Μετά την πτώση του Ναπολέοντα το 1817 επιστρέφουν στο Βατικανό τα έργα που είχαν υπεξαιρέσει οι Γάλλοι με τις εκστρατείες τους. Το 1932 ιδρύεται η Πινακοθήκη του Βατικανού. Μέσα από χορηγίες, δωρεές και τη μέριμνα ισχυρών φίλων της Παπικής Εκκλησίας η συλλογή εμπλουτίζεται με πολύ σημαντικά έργα. Τα έργα ξεκινούν από το 12^ο - 13^ο αιώνα τα λεγόμενα προαναγεννησιακά φτάνοντας μέχρι τον 19^ο αιώνα. Θα δούμε έργα Τζίοτο, Περουτζίνο, Ραφαήλ, Ντα Βίντσι, Καραβάτζο.

 

 

Ραφαήλ Η Στέψη της Παναγίας 1502-1504 Πινακοθήκη

  Βρισκόμαστε στα 1973. Ο Πάπας Παύλος ΣΤ΄ εγκαινιάζει για πρώτη φορά τη συλλογή της Σύγχρονης Θρησκευτικής Τέχνης που θα γίνει η αφετηρία για τη Συλλογή της Σύγχρονης Τέχνης. Καλλιτέχνες, συλλέκτες, άνθρωποι της Τέχνης προσφέρουν στο να μεγαλώσει και να γίνει μια αξιόλογη συλλογή. Πολλές οι τεχνικές, πολλά τα ονόματα, ποικιλία έργων και ρευμάτων. Ενδεικτικά σας αναφέρω μερικά. Τζόρτζιο ντε Κίρικο, Ογκίστ Ροντέν, Μαρκ Σαγκάλ, Πολ Κλεέ, Καντίνσκι, Πικάσσο, Μπέικον.

 Σύμφωνα με το Πάπα Πίο ΙΑ΄ το 1925 ήταν ένα Ιερό Έτος. Τα Ιερά Έτη γιορτάζονται κάθε 25 χρόνια και είναι η περίοδος που δίνεται άφεση αμαρτιών στους ανθρώπους. Το 1925 είναι το πρώτο Ιερό Έτος μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και επικεντρώνεται στην Ειρήνη. Εκείνη τη χρονιά ο Πάπας λαμβάνει ως δώρα από τον κόσμο (ιδιώτες, εκκλησίες, ιεραποστολές κ.λ.π) τουλάχιστον 100.000 αντικείμενα. Από αυτά περίπου τα 40.000 γίνονται ο πυρήνας στην εγκαινίαση το 1927 του Εθνολογικού Ιεραποστολικού Μουσείου.  Έχουμε ένα πάντρεμα πολιτισμών στους 24 τομείς στους οποίους είναι οργανωμένο του Μουσείο.

Δευτέρα Παρουσία, έργο του Βιετνάμ, Εθνολογικό Ιεραποστολικό Μουσείο

  Τέλος υπάρχει και το Μουσείο με τις Άμαξες που περιλαμβάνει όλα τα μέσα μεταφοράς των Παπών για μικρές εξόδους ή ταξίδια ή επίσημες επισκέψεις.

   Όπως καταλαβαίνουμε τα Μουσεία του Βατικανού είναι ένας ολόκληρος κόσμος που δεν περιορίζεται μόνο στην εκκλησιαστική υπόσταση του κρατιδίου αλλά περιλαμβάνει την ιστορική διαδρομή των ανθρώπων μέσα από την Τέχνη ανά τους αιώνες.

    Στο τρίτο και τελευταίο μέρος της περιήγησής μας θα δούμε κάποια έργα και θα πούμε κάποιες ιστορίες γύρω από αυτά.

Μέχρι τότε να είστε όλοι καλά!