Ένας προβληματισμός μέσα στην Ομορφιά

 

Edgar Degas (1834-1917), Πλύστρες και άλογα 1904 παστέλ, κάρβουνο, σφομίλι σε χαρτί ιχνογραφίας επικολλημένο σε χαρτόνι, Λωζάνη, Mousee cantonal dew Beaux- Arts

  Η σημερινή ιστορία είναι περισσότερο ένας προβληματισμός σε σχέση με όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω μας σε αυτόν τον τόσο μικρό και σχεδόν ασήμαντο πλανήτη που ζούμε.  Πως οι άνθρωποι είναι ικανοί για την ασχήμια και τον όλεθρο σε αντίθεση με το φως και την ομορφιά. Η Τέχνη είναι ο τρόπος έκφρασης ανθρώπων που έχουν ευαισθησίες, δύναμη, ανάγκη να εξωτερικεύσουν όλα αυτά που τους διαλύουν, τους κουράζουν, τους ταλαιπωρούν. Το πως η Τέχνη από μέσο έκφρασης έφτασε να γίνει κομμάτι της ελίτ, μέσο κέρδους και συναλλαγής επιδέχεται μεγάλη συζήτηση, την οποία θα την κάνουμε κάποια στιγμή μέσα εδώ. Πολλές φορές μέσα από αυτό το βήμα έχουμε αναφέρει πως ο Πολιτισμός βρίσκεται παντού. Η ομορφιά βρίσκεται παντού, η δημιουργία βρίσκεται παντού. Αντί όμως να την αγκαλιάζουμε και να προσπαθούμε να συμπορευτούμε μαζί της, στρεφόμαστε σε πιο επιφανειακά και λιγότερο προβληματικά θέματα. Αυτό που έκανε μεγάλους τους ανθρώπους που έγραψαν ιστορία σε όλους τους τομείς ήταν η καινοτομία, ήταν η έμπνευση, το πάθος, το πείσμα πως ακόμα και αν μείνουν μόνοι θα επιμείνουν στα πιστεύω τους, χωρίς φόβο για το διαφορετικό. Ανακάλυπταν πράγματα, χρώματα, υλικά, εικόνες, δημιουργούσαν ιστορίες και κατάφερναν με έναν τρόπο μοναδικό να είναι παρόντες μέσα στους αιώνες. Αυτή η φρεσκάδα σήμερα λείπει. Ζούμε στην εποχή της μίμησης, της έλλειψης ευαισθησίας. Μιλάμε για ενσυναίσθηση αλλά παρακολουθούμε δραματικές στιγμές μόνο κρίνοντας, χωρίς συμμετοχή.

  Οι καλλιτέχνες με τις ευαισθησίες και τις κεραίες τους ανοιχτές αφουγκράστηκαν ανά τους αιώνες τις αλλαγές, βασανίστηκαν, ταλαιπωρήθηκαν, πείνασαν, αλλά πάντα η ματιά τους ήταν λαμπερή και γεμάτη οξυδέρκεια για να δουν τι συμβαίνει γύρω. Σήμερα αυτούς τους ίδιους καλλιτέχνες τους θαυμάζουμε, τους ακριβοπληρώνουμε στις δημοπρασίες, τους έχουμε αναγάγει σε πλάσματα μυθικά. Τι διαφορά όμως έχουν αυτοί από το μέσο άνθρωπο του σήμερα. Πρόσφατα είχα την ευκαιρία να συνομιλήσω με ένα πολύ νέο άτομο. Παρόλη τη συμπαθητική φυσιογνωμία, τη γλύκα της νιότης και την αναμενόμενη φρεσκάδα στη ματιά, το παιδί αυτό ήταν γεμάτο δυσπιστία, γκρίνια, άρνηση. Η άποψη ήταν πως οι προηγούμενες γενιές προσφέρουν σε αυτόν και στη γενιά του τον όλεθρο. Πως θα ζήσουν μέσα σε συντρίμμια, πως ο κόσμος πια δε μορφώνεται, δε μαθαίνει από τα λάθη του, δε έχει κίνητρο να προχωρήσει για κάτι καλύτερο. Η ερώτηση είναι τι κάνει η μονάδα για τον εαυτό της πρώτα και μετά για το σύνολο έτσι ώστε όλα αυτά να αλλάξουν. Αν σκεφτούμε τον τρόπο που κάθε καλλιτεχνικό ρεύμα ανέτρεπε το προηγούμενου κρατώντας τη βάση, αν σκεφτούμε την αντίσταση που πρόβαλε το κατεστημένο για να μη χάσει τα κεκτημένα, είναι ένας αέναος αγώνας επιβολής και εξουσίας ακόμα και μέσα στην έκφραση. Όλοι τα κάνουν καλύτερα από τους προηγούμενους, όλοι θα λειτουργήσουν πιο αρμονικά, ο κόσμος θα γίνει πιο ανθρώπινος και πιο τίμιος. Προσωπικά   πιστεύω πως τα πρόσωπα μόνο αλλάζουν και τα μέσα εξελίσσονται, οι συνθήκες όμως παραμένουν οι ίδιες, ή έχουν την ίδια βάση. Νιώθω πολλές φορές πως φοβόμαστε την ομορφιά μαζί με το καλό γιατί νιώθουμε πως δεν μπορούμε να τα ελέγξουμε. Σήμερα οι άνθρωποι περισσότερο από ποτέ είναι δέσμιοι της εικόνας, δε κοιτούν, απλά βλέπουν, δε διαβάζουν, δεν παρατηρούν, δεν προβληματίζονται, απλά εμφανίζονται.  Η εναλλαγή συναισθημάτων γίνεται σε ρυθμούς νανοσεκόντ, αρνούνται να επεξεργαστούν συναισθήματα, το μότο είναι ένα, η Ζωή ως σύνολο είναι μια. Ξεχνάμε όμως πως η Ζωή είναι οι στιγμές της και δεν έχει σημασία η ποσότητα αλλά η ποιότητα με την οποία ζούμε.

Rene Magritte (1898-1967) La Maison 1947

Θέλω να σας παρουσιάσω σε αυτό το σημείο, έναν πολύ αγαπημένο ζωγράφο, που δε δίστασε να αντισταθεί σε νόρμες του ρεύματος που εκπροσωπούσε των Σουρεαλιστών με Πατέρα τον Andre Breton, να αντιμετωπίσει με έξυπνο χιούμορ τις διαφορές με τους ομότεχνους του και να αφήσει ένα μοναδικό αποτύπωμα στην Ιστορία της Τέχνης αντιστρέφοντας λέξεις, εικόνες, χρώματα.  Αναφέρεται στην εποχή του Β’ Παγκόσμιου Πόλεμου, που οι στιγμές είναι εξαιρετικά σκοτεινές. Ο Rene Magritte (1898-1967) σημειώνει την ανάγκη των καλλιτεχνών να μη φοβούνται το φως του Ήλιου με το πρόσχημα πως πάντα έριχνε φως σε έναν σκοτεινό κόσμο…όλα τα αντικείμενα του μυαλού έχουν ξαναβρεί τη θέση τους στην έντονη ζωή των ζωηρών χρωμάτων… Γιατί στη Ζωή δεν είναι όλα μαύρα, δε θα πρέπει να μετριούνται όλα με τα Χρήματα και η υπόσταση του καθενός μπορεί να καταλαμβάνει το χώρο που ορίζει ο ίδιος αλλά συγχρόνως να συνυπάρχει με τους ανθρώπους που επιλέγει, αρκεί να κατανοήσει πως η επιλογή του ανήκει!

 

Πηγές: Λεύκωμα Από την Έκθεση από το Monet στον Warhol Ίδρυμα Βασίλης & Ελίζα Γουλανδρή